آخرین خبرها
خانه / آب / روان آب

روان آب

روان آب

این حقیقت است که آبی که امروزه مورد استفاده قرار می دهیم، صدها میلیون سال است که وجود دارد و مقدار آن خیلی تغییر نکرده است. آب در سرتاسر دنیا حرکت می کند، شکل آن تغییر می کند، توسط گیاهان و جانوران جذب می شود اما هرگز ناپدید نشده و از بین نمی رود. آب چرخه ای عظیم و دائمی را طی می کند که آن را چرخه آب می نامیم . فرآیندهای متعددی با هم در کارند و سبب می شوند که آبهای زمین به صورت چرخه دائما در حرکت باشند. در چرخه آب پنج فرآیند دخیلند: تراکم، بارش، نفوذ، روان آب و تبخیرو تعریق. این فرآیندها همزمان بوده و پنج فرآیند، تراکم، بارش، نفوذ، روان آب و تبخیرو تعریق، با هم چرخه آب را می سازند. بخار آب متراکم شده و ابرها را تشکیل می دهدکه در شرایط مناسب منجر به بارش می شود. باران به سطح فرو می ریزد و به خاک نفوذ می کند یا به صورت روان آب جریان می یابد. آب سطحی(مثل دریاچه ها، رودخانه ها، اقیانوسها و غیره) تبخیر شده و به صورت رطوبت به جو بر می گردند در حالیکه گیاهان طی فرآیند تعریق، آب را به جو برمی گردانند .

بخشی از بارش که به سطح زمین می رسد‌، طی فرآیند نفوذ به داخل زمین می رود. میزان آبی که به زمین نفوذ می کند بسته به درجه شیب زمین، میزان و نوع پوشش گیاهی، نوع خاک و سنگ و میزان اشباع شدگی خاک، متفاوت است. وجود سوراخهای بیشتر(ترکها، حفره ها، درزه ها)،‌میزان نفوذ را افزایش می دهد. آبی که به خاک نفوذ نکند، در سطح به صورت روان آب جاری می شود.بارشی که به سطح زمین می رسد اما به خاک نفوذ نمی کند روان آب نامیده می شود. روان آب در نتیجه ذوب برف و یخ هم به وجود می آید.

هنگامی که میزان بارش زیاد است، خاکها از آب اشباع می شوند. با افزایش بارش، آب اضافی نمی تواند به خاک وارد شود. روان آب به رودخانه ها و رودها وارد شده و مقدار زیادی از آب اضافی جریان می یابد. بمنظور برآورد میزان روانآب از روشهای متفاوتی میتوان سود جست که معروفترین آنها روش کرو نامبر است. در بیشتر حالات میزان رواناب حاصل بصورت تخمینی بوده و مقدار رطوبت خاک (بخصوص در لایه سطحی) که نقش مهمی در شروع رواناب دارد کمتر لحاظ میشود. بهمین دلیل احساس می شود که باید در مقادیر کرونامبر با توجه به شرایط کشور اصلاحاتی بوجود آورد.

روش اندازه گیری روان آب

یکی از روشهای اندازه گیری روان آب استفاده از دستگاه شبیه ساز باران(باران ساز) است که معمولا دارای انواع صحرایی و آزمایشگاهی است.

معمولا دستگاه باران ساز صحرایی، شامل دوقسمت اساسی، پایه و طشت یا مخزن آب است. مخزن آب بر روی چهارپایه قرار گرفته و درون آن باندازه مشخص(برحسب میلیمتر) آب ریخته میشود. زیر طشت مذکور سوراخهایی به فاصله چند سانتیمتر وجود دارد که قطرات آب همانند باران به سطحی مشخص ریخته میشود. میزان باران پاشیده شده از روی درجه درون طشتک که برحسب میلیمتر است مشخص میشود. چهارپایه دستگاه طوری طراحی شده که طشت مذکور را توسط یک موتور الکتریکی به نوسان درمیآورد تا پاشش قطرات یکنواخت صورت گیرد.

لازم است پس از انتقال دستگاه باران ساز در موقعیت مناسب ( از نظر شیب . حهت باد و سایر فاکتور های لازم ) دستگاه تنظیم شود تا مقدار آب خروجی از سوراخهای طشتک مشخص باشد. با پر کردن مخزن دستگاه از آب ، مدت زمان ایجاد رواناب با فرمولهای ریاضی مربوطه محاسبه میشود.

چون در این آزمایش فرض برآنست که مقدار ریزش باران بقدری باشد که همواره از میزان نفوذ آب در خاک کمتر باید باشد تا روانآب حاصله در اثر اشباع لایه سطحی شروع به حرکت کند به همین دلیل باید میزان رطوبت خاک قبل از شروع بارش در هنگام بارندگی های شدید فقط میزان کمی از آب به داخل خاک نفوذ می کند بقیه قسمتهای آن بصورت روان آب از بین می رود. و در نتیجه از دسترس محصول خارج می شود.

به منظور دست یابی هر چه بیشتر خاک به آب باران نیاز به نفوذپذیری آب باران الزامی می باشد. بهترین راه به منظور دست یابی به نفوذپذیری بهتر آب حفظ خاک سطحی بصورت بافت مناسب خاک که شامل خلل و فرج زیادی که توسط کرم خاکی ایجاد می شود، می باشد. کاربرد مالچ و گیاهان پوششی برای ایجاد بافت مطلوب خاک سطحی مناسب هستند.
بنابراین آنها به کاهش سرعت جریان آب کمک کرده و در نتیجه زمان بیشتری به نفوذ آب اختصاص می یابد. در سراشیبی ها نفوذ آب باران می تواند بوسیله حفر شیارها به موازات خطوط هم تراز افزایش یابد . روان آب در داخل شیارها به دام می افتد و عمل نفوذ آب به داخل خاک به آرامی انجام می گیرد.
پشته های نیمه گرد برای مثال در اطراف محصولات درختی اثر مشابهی دارند. آنها آبهای جاری را جمع آوری نموده و سپس آن را به سراشیبی هدایت می کنند در نتیجه نفوذ آب به داخل منطقه ریشه محصولات افزایش می‌یابدروان آب به شکل گیری خندق (آبراهه) شدیدی منجرخواهد شد و در نتیجه تخریب ساختارهای هم تراز را در سراشیبی ها به همراه خواهد داشت.
راههای متعددی برای ذخیره سازی آب باران جهت آبیاری وجود دارد که اغلب نیاز به هزینه و کارگر زیادی دارند.
با ذخیره آب در حوضچه ها می توان ماهی پرورش داد اما در این روش نیز آب از طریق نشست و یا تبخیر به هدر می رود. ساخت تانکرهای آب می تواند از فرایند تبخیر و نشست آب جلوگیری کند اما این نیز به لوازم مناسب احتیاج دارد لذا برای تصمیم گیری در امر ساختن و یا نساختن لوازم ذخیره آب باید به این مساله توجه داشت که فواید آن بیشتر از هزینه های ساخت می باشد

*ورود به تاپیک مربوطه جهت بحث و تبادل نظر*

درباره‌ی sara_85

کارشناس مهندسی تکنولوژی عمران - آب و فاضلاب مسئول پروزه شبکه جمع آوری فاضلاب

۲ نظر

  1. خیلی برام جالب بود ممنون مهندس …

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

بالا